اهمیت محلول پاشی فروت ست درختان بعد از برداشت میوه

یکی از رایج‌ترین برنامه‌های کودی در اکثر درختان میوه بعد از برداشت، محلول پاشی برگی عناصر است که در ایران با عنوان فروت ست شناخته می‌شود.

فواید فروت ست بعد از برداشت میوه در درختان

این روزها اهمیت فروت ست بر کسی پوشیده نیست اما قبل از هرچیزی باید بدانید اثربخشی کودهای فروت ست در پائیز به سلامت کلی درخت، میزان کمبود و نیاز درخت بستگی دارد. یعنی اگر درخت کمبودی نداشته باشد، مصرف کود فروت ست تاثیری روی آن نخواهد داشت و حتی در مواردی ممکن است باعث ایجاد مسمومیت شود.

فواید فروت ست بعد از برداشت میوه در درختان
فواید فروت ست بعد از برداشت میوه در درختان

در بیشتر درختان، تشکیل و رشد اولیه میوه در بهار به ذخایر انباشته شده مواد غذایی در جوانه‌های فصل قبل وابسته است. بنابراین استراتژی‌هایی مدیریت مواد غذایی در پائیز تاثیر مثبت زیادی در ایجاد این ذخایر غذایی در درختانی مثل سیب، گیلاس و گلابی دارد.

محلول پاشی برگی عناصر غذایی در پائیز و بعد از برداشت میوه تاثیر زیادی در تقویت جوانه‌های زایشی برای فصل بعد دارد. در زیر به برخی از فواید فروت ست در درختان میوه پرداخته می‌شود:

  • افزایش مقاومت جوانه‌های بارده در مقابل سرمازدگی
  • کاهش درصد ریزش گل و میوه در اوایل فصل در بهار
  • افزایش تعداد میوه تشکیل شده از طریق افزایش درصد گل‌های تبدیل شده به میوه
  • جلوگیری از سال‌آوری در بعضی از درختان
  • محلول پاشی‌های پائیزه علاوه بر نقش در گلدهی و فروت ست سال بعد، تاثیر زیادی در القای ریزش برگ‌ها در پائیز دارد. به عنوان مثال براساس گزارشات محلول پاشی اوره 5 درصد با سولفات روی 2 درصد نقش زیادی در ریزش زود هنگام برگ‌ها بعد از برداشت و افزایش مقاومت در برابر سرما شده است.

بهترین روش مصرف کودهای فروت ست در پائیز

در شرایط رشد بهینه، سیستم ریشه‌ای سالم، pH مناسب بین 5.5 تا 7، خاک‌های با زهکشی خوب، دمای متوسط خاک و …. موثرترین راه برای تامین مواد غذایی درخت، مصرف کود بصورت ریشه‌ای (مسیر فیزیولوژیکی طبیعی جذب مواد غذایی) است.

جذب ریزمغذی‌های از طریق ریشه ممکن است تحت تاثیر عوامل محدود کننده رشد ریشه مانند شرایط بی‌هوازی، نماتدهای انگلی، بیماری‌ها، خاک‌های قلیایی (pH بالای 7.5) و دمای پایین خاک محدود شود.

ریزمغذی‌ها که در مقادیر کمتری مورد نیاز گیاهان هستند، می‌توانند بصورت موثری بخصوص در شرایطی که محدودیت جذب از طریق ریشه و خاک وجود دارد، از طریق محلول‌پاشی برگی جذب شوند.

بنابراین بهترین روش مصرف کودهای فروت ست محلول‌ پاشی برگی آنها است.

برای فروت‌ست از چه کودهایی استفاده کنیم

برای اینکار می‌توان از کودهای مخصوص این‌کار که در بازار با نام کود فروت ست به فروش می‌رسند، استفاده کرد و یا عناصر غذایی موجود در آن را در قالب کودهای جداگانه تهیه کرده و محلول‌پاشی کرد.

توصیه تیم آموزشی کشاورزا به شما این است که عناصر غذایی را در قالب کود جداگانه تهیه کرده و محلول‌پاشی کنید.

برای تشکیل میوه با کیفیت و تقویت جوانه‌های درخت، عناصر زیادی نقش دارند اما عناصر نیتروژن، روی و بور در این امر از اهمیت زیادی برخوردار هستند.

نیتروژن (N)

در درختان میوه، ذخایر نیتروژن و کربوهیدارت‌ها منبع اصلی انرژی و مواد مغذی جوانه‌های برگ و گل و رشد اولیه میوه در بهار هستند. این امر بویژه در درختانی که عملیات گلدهی و لقاح قبل از گسترس کامل برگ‌ها رخ می‌دهد مانند گیلاس، زردآلو، هلو و شلیل از اهمیت زیادی برخودار است.  

محلول پاشی اوره بعد از برداشت میوه در درختان
محلول پاشی اوره بعد از برداشت میوه در درختان

نیتروژن جزو عناصر درشت مغذی بوده و در مقادیر زیاد مورد نیاز درختان میوه است. این عنصر در خاک و گیاه بسیار متحرک است. نیتروژن در ساختار بسیاری از ترکیبات مانند کلروفیل، اسیدآمینه‌ها، پروتئین‌ها به‌کار رفته و همچنین در بسیاری از فرایندهای متابولیکی در گیاه شرکت می‌کند.

در طول پائیز، نیتروژن داخل گیاه متحرک بوده و به سمت ریشه منتقل شده و تا فصل بعد در این اندام‌ها ذخیره می‌شود.

از آنجا که حرکت مجدد نیتروژن برای ایجاد ذخایر این عنصر برای توسعه گل، برگ و میوه مهم است، برنامه‌های کاربرد پائیزه نیتروژن می‌تواند برای ایجاد ذخیره کافی از آن برای فصل بعد سودمند باشد.

محلول‌پاشی‌های نیتروژن در پائیز باید بعد از برداشت میوه و قبل از زرد و خزان برگ‌ها صورت گیرد تا جذب و جابجایی مجدد نیتروژن به ریشه، تنه و جوانه‌ها تضمین شود. قبل از کوددهی باید ارزیابی کنید که درختان نیاز به این عنصر دارند یا خیر؟ اگر درخت از لحاظ این عنصر غنی باشد، محلول‌پاشی بی اثر خواهد بود و در شرایطی ممکن است باعث مسمومیت شود.

در چه شرایطی از نیتروژن در محلول پاشی برگی پائیزه استفاده کنیم؟

کمبود نیتروژن در درخت: کمبود این عنصر را می‌توان ازروی علائم ظاهری گیاه و یا آنالیز بافت گیاهی تشخیص داد. غلظت این عنصر در برگ‌های تازه بالغ شده زیر 1.7 درصد در سیب، 1.8 درصد در گلابی و 2 درصد در گیلاس نشان دهنده کمبود این عنصر است و نیاز به محلول پاشی برگی نیتروژن وجود دارد.

در سیب کمبود نیتروژن می‌تواند منجر به سال‌آوری شود، اگر در سال کم بار هستید (off year) و برای سال بعد پیش‌بینی افزایش عملکرد دارید، محلول‌پاشی‌های برگی نیتروژن می‌تواند نسبت ساقه به میوه را در سال بعد (on year) افزایش دهد. برای جلوگیری از این مشکل از محلول‌پاشی برگی پائیزه نیتروژن اجتناب کنید.

باغات پربار و متراکم: در چنین باغاتی تقاضای نیتروژن بالا رفته و کمبود آن منجر به ضعف گیاه می‌شود. اگر میزان تقاضا بیشتر از تامین آن توسط خاک باشد، محلول‌پاشی پائیزه می‌تواند بسیار موثر باشد.

در چه شرایطی نباید از نیتروژن در برنامه فروت ست استفاده کرد؟

سطع کافی نیتروژن در بافت گیاهی: اگر این عنصر به حد کافی در بافت گیاهی موجود باشد، نیازی به مصرف برگی آن بعد از برداشت میوه نیست.

اگر نتیجه تجزیه بافت مقادیر کافی نیتروژن را نشان دهد و درختان وضعیت رشدی مناسبی داشته باشند، محلول‌پاشی نیتروژن بی اثر خواهد بود. سطح نیتروژن برای برگ های تازه بالغ شده باید بین 1.7 تا 2.5 درصد باشد.

درختان پرشاخ و برگ و شاداب از لحاظ سبزینگی: این درختان ذخیره کافی نیتروژن برای بهار سال بعد را دارند، و نیتروژن اضافی می‌تواند ضد تولید باشد. در چنین شرایطی آنالیز بافت می‌تواند فریبنده باشد و غلظت نیتروژن را بصورت رقیق نشان دهید. بنابراین در این درختان بهتر است علاوه بر تجزیه بافت باید از علائم بصری نیز استفاده کرد.

برای محلول‌پاشی اوره از کودهای اوره با بیورت کمتر از 0.25 درصد استفاده کنید. درصد بالای این ماده داخل اوره باعث سوزندگی می‌شود.

عنصر بور (B)

بور یک ریزمغذی مهم مورد نیاز گیاهان است که نقش مهمی در رشد مریستمی (شاخه و ریشه‌های جدید)، رشد لوله گرده، تشگیل میوه یا همان فروت ست، آوندهای چوب و آبکش و کیفیت میوه دارد.

بنابراین تامین کافی عنصر بور برای تشکیل میوه اولیه (فروت ست) در اوایل فصل از اهمیت زیادی برخوردار است. جذب بور توسط ریشه‌ها بصورت اسید بوریک و از طریق جریان توده‌ای صورت می‌گیرد. این عنصر تحرک کمتری در آوندهای چوب داشته و در آوند آبکش تحرک کافی دارد.

در خاک‌های با pH بالا، خاک‌های با دمای کم، خاک‌های خشک و زهکشی خیلی زیاد احتمال کمبود بور وجود دارد.

براساس گزارشات، کاربرد پائیزه بور موثرتر از کاربرد بهاره آن برای گلدهی و فروت ست عمل می‌کند. با این حال اثربخشی آن به میزان کمبود این عنصر در گیاه بستگی دارد.

اخیرا گزارش شده که استفاده از بور با غلظت 1000ppm به علاوه اوره با غلظت 3 درصد در پائیز، تاثیر زیادی در افزایش نیتروژن و بور جوانه‌های بارده داشته و کیفیت گلدهی و تشکیل میوه را بهبود می‌بخشد.

قبل از استفاده بور نیز باید از میزان این عنصر در بافت گیاهی اطمیان حاصل کرد. اگر غلظت کافی از بور در بافت گیاهی موجود باشد، محلول‌پاشی بور نه‌تنها بهبودی در کیفیت گلدهی و میوه ندارد بلکه ممکن است باعث مسمومیت بور شود. آنالیز بافت گیاهی باید در اواسط تابستان صورت گیرد. برای اینکار می‌توان از برگ‌های تازه بالغ شده استفاده کرد.

غلظت بهینه بور در بافت برگ باید در حدود 20 تا 30 ppm باشد.

روی (Zn)

روی نیز جزو مهم‌ترین عناصر ریزمغذی است که نقش مهمی در بسیاری از فرایندهای آنزیمی دارد. علائم کمبود روی بصورت کوچک شدن برگ‌ها، زردی و روزته شدن و کوتاه شدن شدن شاخه‌ها ظاهر می‌شود. در بین درختان میوه، گیلاس و سیب بسیار مستعد کمبود روی هستند. غلظت کمتر از 25 ppm این عنصر در برگ‌ها نشان دهنده کمبود روی است.

روی در خاک‌های قلیایی، سرد و شنی از دسترس ریشه خارج شده و کمبود آن در گیاه اتفاق می‌افتد. در چنین شرایطی روی کافی در خاک موجود است اما به‌خاطر شرایطی که گفته شده محدودیت در جذب بوجود می‌آید. در چنین شرایطی استفاده از روی بصورت خاکی ناکارآمد خواهد بود. در مقالات قبلی درباره انواع و زمان مصرف کود روی توضیحاتی ارائه شده که مطالعه آن خالی از لطف نیست.

کود روی در برنامه فروت ست باغات
کود روی در برنامه فروت‌ست باغات

محلول‌پاشی برگی روی از منبع سولفات روی در طول فصل رشد و پائیز تاثیر زیادی در رفع این کمبودها در درختانی مثل سیب، هلو و گیلاس دارد.

محلول‌پاشی روی در پائیز و بعد از برداشت محصول تنها سطح روی جوانه‌های بارده را زیاد می‌کند و این برای تمام دوره رشد درخت برای سال بعد کافی نیست و بهتر است از این کود در طول فصل نیز برای جلوگیری از کمبود احتمالی استفاده شود.

توصیه‌های عمومی محلول‌پاشی درختان در پائیز

محلول‌پاشی مخلوط عناصر ریزمغذی با اوره باعث بهبود جذب می‌شود. برای محلول پاشی عناصر غذایی می‌توان از منابع مختلف کودی استفاده کرد. رایج‌ترین آنها در جدول زیر ذکر شده است.

نوع کودمنبع کودی
نیتروژناوره
کلسیمنیترات کلسیم یا کلرید کلسیم
بوربوراکس
رویسولفات روی
  • مصرف کودهای حاوی سولفات را در درمای زیر 20 درجه انجام دهید. در دماهای بالا احتمال سوزندگی وجود دارد.
  • اثربخشی محلول‌پاشی برگی به شرایط محیطی در زمان مصرف و سلامت برگ‌های درختان میوه بستگی دارد.
  • در دمای زیر 20 و بالای 29 درجه محلول‌پاشی انجام ندهید.
  • وزش بادهای شدید باعث تبخیر سریع محلول کودی روی برگ و کاهش جذب می‌شود.
  • رطوبت کم باعث کاهش ماندگاری کود روی سطح برگ و کاهش جذب می‌شود.

خلاصه مطلب و چند نکته مهم

خلاصه مطلب و نتجه گیری در مورد اهمیت فروت ست
خلاصه مطلب و نتیجه گیری فروت‌ست

1- برگ‌پاشی عناصر بعد از برداشت زمانی موثر و مفید خواهد بود که درخت از لحاظ آن عناصر کمبود داشته باشد.

2- کاربرد برگی نیتروژن در پائیز بعد از برداشت میوه، تاثیر زیادی در ایجاد ذخایر این عنصر برای رشد اولیه درخت در فصل بعد دارد.

3- محلول‌پاشی روی و بور در پائیز می‌تواند تاثیر زیادی در فروت ست و رشد اولیه میوه‌ها داشته باشد.

4- بهترین زمان محلول‌پاشی پائیزه، بعد از برداشت میوه و قبل از ریزش طبیعی برگ‌ها است.

5- بهترین زمان محلول پاشی فروت‌ست در همه درختان بعد از برداشت میوه نیست، در درختانی که جوانه‌های زایشی در بهار تشکیل می‌شوند بهتر است زمان محلول پاشی فروت ست آنها به بهار موکول شود. به عنوان مثال بهترین زمان محلول پاشی فروت ست در انگور فصل بهار و در فاصله بین ظهور برگ‌ها و گلدهی است.

اگر فکر می‌کنید موارد دیگری در مورد اهمیت فروت ست درختان وجود دارد که در این آموزش به آن‌ها اشاره نشده، در بخش نظرات همین صفحه مطرح کنید تا بقیه کاربران بتوانند از آنها استفاده کنند.

5/5 - (2 امتیاز)
برنامه کودی باغات و مزارع

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا