مدیریت کوددهی پتاسیم در تولید سیب زمینی

کوددهی پتاسیم در سیب زمینی

در بین تمام عناصر غذایی، پتاسیم نقش بسیار مهمی در تولید سیب زمینی دارد، بطوریکه غلظت آن در غده‌های سیب‌زمینی بالاتر از بقیه عناصر است. تقریبا حدود 1.7 درصد وزن خشک غده‌ها را پتاسیم تشکیل می‌دهد. این محصول پتاسیم را در مقادیر بالایی جذب می‌کند.

نقش پتاسیم در تولید سیب زمینی

پتاسیم در گیاهان نقش‌های فیزیولوژیکی بسیار مهمی مانند کنترل فعالیت آنزیم‌ها، تنظیم اسمزی، کنترل باز و بسته شدن روزنه در برگ و بزرگ شدن سلولی را برعهده دارد. اگربصورت اختصاصی در مورد سیب زمینی صحبت کنیم، پتاسیم نقش مهمی در عملکرد آنزیم‌های سنتز کننده نشاسته دارد. حضور پتاسیم برای تولید بیوماس و توسعه سطح برگ مورد نیاز است. درصورت کمبود پتاسیم تعداد برگ‌ها کاهش یافته و اندازه آنها نیز کوچک می‌شود.

علاوه‌بر کارکردهای ذکر شده در بالا، پتاسیم برای فتوسنتز و توزیع مواد فتوسنتزی بین بافت‌ها نقش مهمی دارد. درواقع پتاسیم باعث انتقال مواد فتوسنتزی از برگ به سمت غده‌ها می‌شود که با اینکار غده‌ها وزن گرفته و تناژ بالا می‌رود. گیاهان مواجه با کمبود پتاسیم عملکرد غده و نشاسته پایینی خواهند داشت.

بطورکلی کلی از فواید پتاسیم در تولید سیب زمینی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • افزایش فتوسنتز و سطح برگ
  • افزایش نشاسته در غده‌ها
  • افزایش تعداد غده در بوته
  • افزایش وزن غده‌ها
  • افزایش کیفیت غده‌ها

باتوجه به اینکه سیب زمینی مقادیر بالایی از پتاسیم را از خاک جذب می‌کند و باتوجه به نقش کلیدی این عنصر در تولید سیب‌زمینی، تامین این عنصر از طریق مصرف کودهای پتاسیم بسیار اهمیت دارد و باید توجه ویژه‌ای به این موضوع داشت. اما این بدان معنی نیست که هرچقدر پتاسیم بیشتری مصرف کنید عملکرد به همان میزان افزایش می‌یابد. بصورت کلی چهار اصل در مورد مصرف همه کودها باید رعایت شود : منبع مناسب کودی، مقدار صحیح مصرف، زمان و روش مناسب مصرف کود.

کمبود پتاسیم در سیب‌زمینی

در خاک‌های شنی بدلیل آبشویی و بافت سبک خاک احتمال کمبود پتاسیم بالاست. استفاده از پتاسیم بیشتر از نیاز واقعی گیاه توصیه نمی‌شود و مدیریت‌های کوددهی پتاسیم باید براساس آزمایش خاک صورت گیرد. براساس گزارشات، محدوده بحرانی پتاسیم پتاسیم در خاک‌های شنی 104 پی‌پی‌ام (میلی‌گرم در کیلوگرم خاک) و برای خاکهای با بافت متوسط مانند لوم سیلتی  100 تا 125 پی‌پی‌ام است. یعنی در مقادیر کمتر از این محدوده کاهش عملکرد اتفاق می‌افتد.

کمبود پتاسیم در سیب زمینی
کمبود پتاسیم در سیب زمینی

کمبود پتاسیم در طول رشد سیب زمینی محصول با آنالیز بافت گیاهی و یا از روی علائم بصری قابل شناسایی است. وقتی سیب زمینی باکمبود پتاسیم مواجه باشد، لبه‌ها و نوک برگ‌های پایین بوته زرد شده و حالت برنزه و نکروزه می‌شوند. با پیشرفت کمبود این عنصر، زردی در بین رگبرگ‌ها نیز پخش می‌شود. پتاسیم در داخل آوند آبکش متحرک است، برای‌همین کمبود آن ابتدا در برگ‌های مسن‌تر رخ می‌دهد.

فراهمی پتاسیم بر عملکرد و سایز غده‌‌های سیب زمینی و همچنین برخی صفات کیفی آنها مانند وزن مخصوص غده، کیفیت پخت، محتوای نشاسته و کیفیت انبارمانی آن‌ها تاثیر بسزایی دارد. کمبود پتاسیم باعث کاهش فتوسنتز، کاهش ماده خشک و کاهش نشاسته در غده می‌شود. از طرفی باید بدانید که جذب بیش از حد پتاسیم باعث افزایش محتوای آب غده و کاهش وزن مخصوص غده‌ها می‌شود. غلظت بهینه پتاسیم در غده برای حداکثر تولید ماده خشک 1.8 درصد است.

زمان مصرف کودهای پتاسه در سیب زمینی

برنامه‌های کوددهی پتاسیم باید طوری طراحی شوند که پتاسیم کافی برای حفظ غلظت بهینه آن در گیاه در طول دوره حجیم شدن غده‌ها فراهم باشد.

حداکثر جذب پتاسیم مشابه نیتروژن در اوایل رشد گیاه، تقریبا 30 تا 40 روز پس از سبز شدن اتفاق می‌افتد. همانطورکه گفتیم پتاسیم نقش مهمی در فتوسنتز و توسعه سطح برگ دارد. علاوه‌براین پتاسیم نقش تعیین کننده در غده‌ریزی و حجیم شدن غده‌ها دارد. پس از آن جذب پتاسیم در طول مرحله رسیدگی غده‌ها کاهش می‌یابد.

مصرف قبل از کاشت

همانطور که گفتیم سیب زمینی حداکثر جذب پتاسیم را در اوایل رشد گیاه تقریبا 30 تا 40 روز پس از سبز شدن نشان می‌دهد. پس از آن جذب پتاسیم در مرحله رسیدگی غده‌ها کاهش می‌یابد. دراین راستا کاربرد پتاسیم قبل از کشت تاحدزیادی می‌تواند نیازهای گیاه را در مراحل رویشی و زایشی تامین کند و از طرفی هم مقرون به صرفه است.

کوددهی پتاسیم قبل کشت سیب زمینی
کوددهی پتاسیم قبل کشت سیب زمینی

مصرف کودهای پتاسه باید براساس آزمایش خاک و نیاز گیاه صورت گیرد. میزان پتاسیم در خاک‌های با بافت مختلف متغییر است. پاسخ مثبت خاک با بافت‌های مختلف به کودهای پتاسه بصورت زیر است.

شن لومی > لوم شنی > لومی > لوم سیلتی

از مقایسه بالا چنین برداشت می‌شود که گیاه سیب زمینی کشت شده در خاک‌های سبک به دلیل کمبود این عنصر در این خاک‌ها، به کاربرد کودهای پتاسه واکنش زیادی نسبت به خاک‌های سنگین می‌دهند.

اگر بخش عمده‌ای از پتاسیم مورد نیاز را قبل از کاشت سیب زمینی مصرف می‌کنید، باید درنظر داشته باشید که اثرگذاری روش پخش روی سطح خاک بیشتر از مصرف نواری پتاسیم است. در کاربرد نواری کود، احتمال افزایش شوری در محیط اطراف بذر و آسیب به آن و اختلال در جوانه‌زنی زیاد خواهد بود.  درخاک‌های شور، اگر آزمایش خاک نیاز به مصرف بالایی از پتاسیم را نشان داد، توصیه می‌شود تمام پتاسیم مورد نیاز را قبل از کشت مصرف نکنید و بخشی از آن را بصورت تقسیطی در طول فصل رشد مصرف کنید.

برای این‌کار می‌توان از کودهای سولفات پتاسیم گرانول، نیترات پتاسیم و کلرید پتاسیم استفاده کرد. درمصرف کودهای کلرید پتاسیم باید احتیاط کنید که در ادامه توضیح داده شده است.

کوددهی در طول فصل رشد

براساس گزارشات کاربرد تمام پتاسیم مورد نیاز قبل از کاشت معمولا موثرتر از اعمال آن در طول فصل رشد بصورت کودآبیاری است. مطالعات نشان می‌دهد اعمال بیش از 50 درصد پتاسیم مورد نیاز فصل در طول حجیم شدن غده‌ها عملکرد و وزن مخصوص غده را در مقایسه با مصرف آن قبل از کاشت کاهش می‌دهد. بنابراین اگر درطول فصل رشد کمبود پتاسیم مشاهده شد، می‌توان مقادیر کمتری از آن را بصورت کودآبیاری مصرف کرد. برای این‌کار می‌توان از کودهای سولوپتاس که باعنوان پتاس بالا شناخته می‌شوند، کودهای مونوفسفات پتاسیم و سیلیکات پتاسیم بصورت کودآبیاری و محلول پاشی برگی استفاده کرد.

کود پتاسیم در سیب زمینی

اگر آنالیز بافت انجام می‌دهید، باید درنظر داشته باشید که غلظت پتاسیم دمبرگ با گذشت زمان پس از شروع غده روی کاهش می‌یابد. میزان کاهش بستگی به فراهمی پتاسیم خاک و سرعت رشد دارد. تحقیقات روی سیب‌زمینی نشان می‌دهد غلظت پتاسیم دمبرگ در محدوده 7-7.5 درصد برای حفظ رشد و عملکرد بهینه کافی است.

کوددهی پتاسیم در خاک‌های با پتاسیم بالا (بالای 250 پی‌پی‌ام) ممکن است تاثیر چندانی برافزایش عملکرد نداشته باشد چراکه سطح این عنصر درخاک مطلوب است اما زمانی که محتوای پتاسیم خاک کم (کمتر از 150 پی‌پی‌ام) و یا متوسط (150 تا 250 پی‌پی‌ام) باشد، کوددهی می‌تواند تعداد غده در بوته و عملکرد غده را افزایش دهد. اما این موضوع ممکن است همیشه صادق نباشد، به عنوان مثال گزارش شده که کوددهی حتی در شرایطی که پتاسیم کافی درخاک موجود بود، عملکرد غده را افزایش داده است، که این موضوع ممکن است به عوامل دیگری مانند نوع رقم، شرایط فصل، سیستم آبیاری و pH خاک مربوط باشد.  بطورکلی سیب زمینی درخاک‌های کمی اسیدی، حاصلخیز و با زهکشی مناسب عملکرد مطلوبی تولید می‌کند.

برای تولید سیب زمینی از چه کودهایی استفاده کنیم

مهم‌ترین نکته‌ای که درانتخاب نوع کود پتاسیم باید رعایت کنید، توجه به مرحله رشدی گیاه است. به عنوان مثال کودهای سولفات پتاسیم گرانول گزینه مناسبی برای مصرف در زمان کشت هستند. کودهای سولفات پتاسیم پودری (سولوپتاس) گزینه مناسبی برای مصرف در طول دوره رشد مخصوصا پرشدن غده‌ها هستند.

نوع کود پتاسیم تاثیر زیادی در کمیت و کیفیت سیب زمینی دارد. ازجمله آنها می‌‎توانیم سولفات پتاسیم، نیترات پتاسیم و کلرید پتاسیم را مثال بزنیم. براساس گزارشات سولفات پتاسیم نتایج بهتری نسبت به نیترات پتاسیم و کلرید پتاسیم حاصل می‌کند. کلرید پتاسیم نیز گزینه مناسبی برای تولید سیب زمینی است اما باید توجه داشت که این کود شاخص شوری بالاتری نسبت به بقیه کودها داشته و ازطرفی کلر در مقادیر بالا باعث مسمومیت و آسیب به گیاه می‌‌شود. ازطرفی سیب زمینی حساس به کلر بوده و کودهای پتاسه حاوی کلر مناسب این کشت نمی‌باشند. در این زمینه توصیه می‌شود مقاله مقایسه انواع کود پتاسیم را مطالعه فرمایید.

سولفات پتاسیم درمقایسه با کلرید پتاسیم عملکرد غده و محتوای نشاسته بالاتری نسبت به کلرید پتاسیم حاصل می‌کند.

علیرغم اینکه کلرید پتاسیم و سولفات پتاسیم رایج‌ترین کودهای پتاسه مورد استفاده در تولید سیب زمینی هستند، انواع دیگری از منابع پتاسیم نیز می‌توانند مدنظر قرار بگیرند. به عنوان مثال اخیرا کودهای سیلیکات پتاسیم مطرح شده‌اند که این کودها علاوه‌بر پتاسیم حاوی سیلیکون هستند که باعث افزایش مقاومت گیاه دربرابر تنش‌های محیطی می‌شود. منبع دیگری که می‌توان از آن استفاده کرد مونوفسفات پتاسیم است که درفرم‌های مختلف تولید می‌شود. این کود را می‌توان به همراه آب آبیاری یا محلول پاشی برگی مصرف کرد. محلول پاشی سیلیکات پتاسیم در طول فصل رشد به عنوان افزایش دهنده مقاومت به تنش‌ها و مصرف آن در مراحل بعد از گلدهی باعث افزایش سایز غده‌های سیب زمینی می‌شود. مصرف سولفات پتاسیم پودری نیز تاثیر بسیار زیادی در افزایش تناژ این محصول دارد. زمان مصرف سولوپتاس در سیب زمینی مراحل رشد غده است. توجه شود که مصرف بالای این کود در این مراحل باعث افت کیفیت و کاهش وزن مخصوص غده می‌شود.

منابع

  • The importance of nutrient management for potato production Part I: Plant nutrition and yield. Potato research, (2020)

این آموزش چقدر براتون مفید بود؟

از 1 تا 5 امتیاز دهید.

میانگین امتیاز 4 / 5. تعداد رأی: 4

اولین نفری باشید که امتیاز می‌دهید!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سولفات پتاسیم (سولوپتاس)

کود سولوپتاس

کود سولوپتاس با برند کوالی‌مکس تولید اسپانیا