کمبود روی در گیاهان و راه‌های مقابله

روی یکی از عناصر ریزمغذی ضروری است که در ساختار بسیاری از آنزیم‌ها و پروتئین‌ها به کار می‌رود. این عنصر در مقادیر کم مورد نیاز گیاهان می‌باشد، با این حال این عنصر نقش مهمی در رشد گیاه دارد، چرا که در طیف گسترده‌ای از فرآیندها سهم قابل توجهی دارد.

نقش عنصر روی در گیاهان

  • فعال سازی برخی از آنزیم‌ها که مسئول سنتز پروتئین‌های خاص هستند.
  • نقش در تشکیل کلروفیل و برخی کربوهیدرات‌ها
  • تبدیل نشاسته به قند‌ها
  • حضور در بافت‌های گیاهی و کمک به مقاومت گیاه در برابر دماهای سرد
  • نقش مهم در شکل‌گیری هورمون اکسین، این هورمون نقش اساسی در تنظیم رشد و طویل شدن ساقه گیاهان دارد.

کمبود روی در گیاهان

روی نیز همانند سایر عناصر ریز‌مغذی داخل گیاهان به صورت غیر متحرک حضور دارد و علائم کمبود آن ابتدا در برگ‌های جدید و جوان ظاهر می‌شود. علائم آن در گیاهان مختلف ممکن است متفاوت باشد. به صورت عمومی علائم کمبود روی به شرح زیر است:

  • زرد شدن بین رگبرگ‌ها در برگ‌های جوان
  • ظهور لکه‌های قهوه‌ای در برگ‌های پایین
  • کوتاه شدن میانگره‌ها و کوتاه شدن ارتفاع گیاه
  • برگ‌های تغییر شکل یافته
  • رزته شدن بوته
  • ضعیف شدن جوانه‌ها که منجر به کاهش گل‌دهی و شاخه‌دهی می‌شود.

1- کمبود روی هم بر عملکرد گیاه و هم بر سلامتی انسان تاثیر می‌گذارد. با افزایش روز افزون جمعیت، کمبود روی در گیاهان به یک نگرانی فزاینده تبدیل شده است که سلامتی گیاهان و هم بهداشت عمومی و به ویژه کودکان را تحت تاثیر قرار می‌دهد، بنابراین تغذیه روی نقش مهمی در به دست آوردن عملکرد کافی برای تغذیه جمعیت در حال رشد و بهبود رژیم غذایی جمعیت میلیاردی دارد، چرا که روی موجود در گیاهان توسط انسان‌ها جذب و مصرف می‌شود. بنابراین تقاضای فزاینده برای روی به عنوان یک ریز‌مغذی در کشاورزی وجود دارد.

2- گندم، ذرت، برنج، پنبه و مرکبات نسبت به سایر گیاهان حساسیت بیشتری به کمبود روی دارند. اگرچه این کمبود می‌تواند بسیاری از محصولات را تحت تاثیر قرار دهد اما برخی از گیاهان خاص مانند گندم، ذرت، برنج و مرکبات نسبت به سایر محصولات حساسیت بیشتری نسبت به این کمبود دارند. تخمین زده می‌شود که نیمی از خاک‌های زراعی با کمبود روی مواجه هستند که این تهدید جدی برای سلامتی انسان به ویژه کودکان در مناطق دچار کمبود روی است.

3- آزمایش خاک بهترین روش برای ارزیابی وضعیت عنصر روی است. از آنجایی که کمبود روی پنهان باعث از دست رفتن عملکرد عمده می‌شود، آزمایش خاک بهترین روش برای ارزیابی کمبود این عنصر است. بررسی چشمی و آنالیز بافت گیاهی روش‌های مکمل در کنار روش یاد شده هستند.

4- تغذیه با کودهای روی نقش مهمی در عملکرد مطلوب گیاهان دارد. با کودهای مناسب می‌توان کمبود روی در گیاهان را برطرف کرد. مقدار مصرف این عنصر توسط گیاهان کم بوده ولی تاثیرگذاری بالایی در فعل ‌ انفعالات داخل گیاه دارد.

5- کاربرد خاکی کودهای روی بهترین روش برای تصحیح کمبود روی در خاک است.

6- محلول پاشی روی به عنوان یک رویکرد مکمل می‌تواند در نظر گرفته شود ولی اثرگذاری این روش در افزایش عملکرد نسبت به کاربرد خاکی روی کمتر است.

7- برای اینکه روی به حالت قابل جذب گیاه درآید، باید آن را در آب حل کرد. لازم به ذکر است که کودهای ریزمغذی کلاته مدت بیشتری در خاک به صورت محلول باقی می‌مانند بنابراین گیاه زمان بیشتری را برای جذب خواهد داشت.

برای رفع کمبود روی از چه کودهایی استفاده کنیم؟

برای این کار می‌توان از کودهای تک عنصره مانند سولفات روی ، اکسید روی و یا روی کلاته استفاده کرد. سولفات روی رایج‌ترین منبع روی است. با این حال ، بهتر است از کودهای ریزمغذی کامل استفاده شود تا از عدم تعادل یک عنصر که منجر به کمبود عناصر ریز‌مغذی دیگر می‌شود، جلوگیری شود.

(میانگین امتیازها 5) - (1 نفر)
برنامه کودی باغات و مزارع

اکبر سیفی

کارشناس شرکت خوشه پروران زیست فناور، علاقه‌مند به کارهای پژوهشی در حوزه کشاورزی، یادگیری و آموزش

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا